Mensschap vraagt oefening!



Het houdt me bezig. Parijs. Dat ene beeld. Die voor even eenzame man.
En dan die tweet van ‘een leerling’, als reactie op de gebeurtenissen. Vertrouwen in jezelf! Mooi.


Bijna tegelijkertijd zie ik op Facebook een bericht voorbij komen. Over Aboutaleb, de burgervader van Rotterdam. Op de dag van de desbetreffende aanslag, sprak hij zich uit. Vooral zijn emotie. Begrijpelijk! Hij is het zat! En ik lees die ene tweet van ‘een leerling’ nog eens. Zou Aboutaleb boos zijn? 

Natuurlijk is hij boos! Wie niet. Dat wat er is gebeurd, is verwerpelijk. Zo ver mogelijk.
En tegelijkertijd direct mijn vragen als ik de uitspraken van Aboutaleb in Nieuwsuur hoor:

wat drijft iemand tot een actie als deze?
Wat maakt dat we als samenleving weinig oog hebben voor emoties van anderen?
Hoe draagt satire bij aan de open dialoog, juist ook tussen de tekenaar/schrijver en ontvanger?
Welke verantwoordelijkheid hebben de media?

Het houdt me bezig.

Er ontstaat een wisseling van woorden met Marcel Kesselring. Prettig om gedachten te ordenen. Ze een plek geven te geven. Het mezelf verhouden tot anderen, andere meningen en het verkennen en scherpstellen van mijn taak en rol als opvoeder en leraar.
Ronald, ik ben van de dialoog maar soms houd het echt op. Weet niet met welke dialoog je deze mensen nog überhaupt kan bereiken of had kunnen bereiken - niets verplicht je om in Frankrijk of Nederland te wonen, toch?
Met welke dialoog je deze mensen kan- of had kunnen bereiken. Nu? Geen enkele!
Het gaat om wat we nu wel kunnen doen. Ik denk terug aan ‘een leerling’.
Mensen gaan naar andere landen. Ze rotten op! Om daar te leren hier pijn te doen. Wat leert dat ons?
Ik vind wel dat we veel meer moeten weten hoe het zover komt dat mensen radicaliseren.”
Deze ‘vraag’ naar perspectiefname is geniaal! Eerst begrijpen. Ik zou het ook willen weten. Wat drijft hen tot gedachten die werkelijk die niet de mijne zijn? Hoe leg ik mijn kinderen uit hoe zij zich verhouden tot acties en gebeurtenissen als deze? Kan ik hen het onderliggende verklaren? 

Mag ik denken dat een oordeel ontstaat vanuit onwetendheid? Gebrek aan (zelf)vertrouwen?
Blijkbaar woekert er al jaren iets in de westerse samenleving, misschien is dit nu juist het moment dat Europeanen dichter bij elkaar komen en dat dit de echte dialoog start "wat voor Europa zijn we en willen we zijn”."
Woekeren. Een bijzonder woord. Ongewenst groeit er iets voort. Het functionele waarom van geschiedenis. Wat was ooit en is de functie van een wapen? Het spel van macht en onmacht. Over uitsluiten gesproken. Eeuwenoud. 

Een leerling benoemt: ‘als je sterk genoeg bent’. Een sterker ‘wapen’ is er volgens mij niet. In je kracht staan! Dicht bij jezelf. (zelf)Vertrouwen volgt. 

En waarom alleen Europeanen? Het start bij het gezin, de klas en de buurt. Waar ook ter wereld. Waar ook ter wereld is de mogelijkheid er om te leren sterk genoeg te zijn. Om te oefenen. We noemen het opvoeding en onderwijs. Cultuur bepaalt, het gesprek als brug naar anderen.

De dialoog, het gesprek door woorden. Zolang we dezelfde betekenis aan woorden geven en de moeite doen het onderliggende gevoel samen te ervaren. De tijd nemen om te luisteren naar wat er gezegd wil worden. Vragen helpen mij dat wat gezegd wil worden te snappen. Mijn mening en argumenten te verruimen. Begrijpen vraagt oefenen mijn perceptie ‘even’ los te laten.

Het gesprek waar emoties mogen zijn. Pokon voor de relatie. Waar kwetsbaarheid juist kracht is. Waar persoonlijke inzichten bijdragen aan persoonlijke groei. Vanuit ‘het zelf’ naar de ander. Insluiten.

Daarom zou ik de vraag ‘klein’ willen beginnen. Less is more!

‘Wie ben ik en hoe verhoud ik me vreedzaam 
tot mezelf, de ander en de wereld?’

De vraag die in mijn ogen de essentie is van opvoeding en onderwijs. Kinderen bevoorwaarden zichzelf te blijven (her)ontdekken. Ieder met zijn/haar eigen verhaal.
Ronald, helemaal eens met je opmerking dat we bij onderwijs moeten beginnen, daarom vind ik dat we het op scholen veel meer moeten hebben over burgerschap, veel belangrijker dan al toetsen. De eerste vraag van een onderwijsinspecteur moet zijn: wat doe jij structureel op school met kinderen met burgerschap. En nee, burgerschap is geen vak, het is de kern van onderwijs.
Bij onderwijs beginnen. En ouders dan? School is natuurlijk ook opvoeden. Het lijkt me daarom belangrijk om als school met ouders in gesprek te gaan. Over hoe zij ‘school’ zien, ‘opvoeding’ en ‘burgerschap’. Maar ook over de gebeurtenissen in Parijs. Afstemmen. Iedereen hoort erbij. Ook de verhalen van ouders.

Burgerschap, voor mij een statisch begrip. Dat komt omdat je het kind leert een ‘burger’ te zijn. Vrijheid binnen kaders. Alsof de democratie de absolute waarheid is. Wat sluit het uit?

Mensschap klinkt natuurlijk niet. De inhoud: leren om zelf ‘sterk te zijn’. Vragen durven stellen. Vreedzame keuzes maken. Als mens van waarde zijn. En vooral veel oefenen! Fouten mogen maken en door fouten te vieren groeien. Open met elkaar absolute waarheden in twijfel trekken. Met oog en respect voor diversiteit in mens en visie.

Het vraagt verantwoordelijkheid. Om binnen de vrijheid van de kaders keuzes te maken, te starten en te voorleven. Om iedereen te betrekken in het proces. Ook een, in een democratische rechtstaat gevormde, inspectie binnen onderwijs.
Helaas lossen we daar de problemen van vandaag niet mee op en in dat opzicht ben ik het met onze burgemeester eens. …
Probleem. Wat is een probleem? Volgens mij niets anders dan een brug tussen de situatie NU en de gewenste situatie. Vandaag is nu, dus hoe kan welke brug dienend zijn. Samen de ‘waarom’ onderzoeken.

Vele meningen over het wel/niet bespreken van de gebeurtenissen in Parijs met kinderen zie en hoor ik voorbij komen. Vaak met argumenten om het gelijk te verankeren. Het houdt mij bezig, maar mijn kinderen en leerlingen ook? Zo nee, wat maakt dat ik het wel zou bespreken? Meenemen als verhaal, ‘inspiratie’ en voorbeeld wanneer de eerste vraag komt!

Op HetKind.org lees ik een les van Roel van Dael. Hij raakt met zijn woorden: ‘De werkelijkheid bestaat niet uit losse feiten en gebeurtenissen, maar uit relaties! … Dan kunnen we de leerinhoud onmogelijk in vakjes gaan opdelen. De ecologische, sociale en economische aspecten zijn namelijk onlosmakelijk verweven met elkaar.’ De holistische benadering juig ik toe!

Hij legitimeert: ‘We krijgen dus te maken met tal van duurzaamheidsvraagstukken, waar we niet zomaar een oplossing voor vinden. ... We moeten het totaalbeeld achterhalen! Dit kan enkel door over te schakelen naar een constructieve systeembenadering. We laten de kinderen, die van nature systeemdenkers zijn, zelf hun kennis ontwikkelen! …’

Kennis construeren door de dialoog met elkaar aan te gaan. De opvoeder/leraar niet als alwetende, maar samen elkaars kennis open leggen, delen en holistisch te benaderen. Samen onderwijs maken en dragen. Waar rolwisseling (apprenticeship) er mag zijn! En daar kunnen we vandaag al mee beginnen. 

Wat het vraagt?

Kwetsbaarheid en moed. Zonder (waarden)oordeel, wel/niet vanuit oude pijn, het gesprek durven aangaan met de ander. Bewust zijn van je bewustzijn. De objectieve subjectiviteit ont-moeten. Dan de ander. De open vraag naar (kinderlijke) verwondering. Waarderen van waarden. Het conceptualiseren en vormen van een standpunt dat op voorhand flexibel is, waar ieder mens en iedere situatie uniek is.

Ik denk terug aan ‘een leerling’. Zij weet het, schrijft ze. Voor haar en nu, in deze situatie. Zij als leermeester, ik lees als apprentice. Ik voel dat het nog ergens wringt. Voor mij en in deze situatie. Vertrouwen in jezelf. Het was er volgens mij. In de ander ook. Maar in het leven?


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen